W skrócie
Należy deklarować tylko to, co zostało zmierzone, konkretnie wskazać, co się poprawiło i względem jakiego punktu odniesienia, oraz podać metodę, granice i ograniczenia. Trzeba oddzielać wydajność na zadanie od łącznego zużycia i nie opierać deklaracji na kompensacjach ani rocznych certyfikatach. Ogólnikowe określenia, takie jak „zielona AI” czy „neutralna węglowo AI”, są ryzykowne, a w Wielkiej Brytanii i UE mogą naruszać prawo konsumenckie.
Kroki
- Sformułować deklarację jako konkretne, zmierzone stwierdzenie z punktem odniesienia i datą.
- Mieć gotowe do udostępnienia metodę, granice i dane stojące za deklaracją.
- Podać, czy poprawa dotyczy pojedynczego zadania, czy całości, a jeśli to możliwe, pokazać obie wartości.
- Usunąć ogólnikowe słowa, takie jak „zielony” czy „przyjazny środowisku”, chyba że dowody je potwierdzają.
- Przed publikacją sprawdzić sformułowania pod kątem przepisów konsumenckich na rynkach, na których prowadzi się sprzedaż.
Bezpieczna deklaracja jest konkretna, zmierzona i porównywalna, a ryzykowna jest ogólnikowa. „Nasze narzędzie do streszczania dokumentów zużywa teraz na dokument około połowy energii zużywanej w styczniu, w pomiarze na tym samym sprzęcie” da się sprawdzić. „Zrównoważonej AI” nie da się sprawdzić.
Co mówią przepisy?
- Wielka Brytania: Green Claims Code urzędu Competition and Markets Authority (CMA) określa sześć zasad, w tym wymóg, by deklaracje były prawdziwe, jasne i poparte dowodami. Od kwietnia 2025 roku CMA może nakładać kary do 10% światowego obrotu za naruszenia prawa konsumenckiego.
- UE: dyrektywa (UE) 2024/825 obowiązuje od 27 września 2026 roku. Zakazuje ogólnikowych deklaracji środowiskowych bez dowodów oraz deklaracji neutralności klimatycznej produktu opartych na kompensacjach.
- USA: wytyczne Green Guides Federalnej Komisji Handlu (FTC) określają, jak ocenia się deklaracje środowiskowe w marketingu.
Co powinna zawierać deklaracja?
- Co się poprawiło: energia, emisje czy woda, w przeliczeniu na jaką jednostkę.
- Względem czego: punkt odniesienia i kiedy został zmierzony.
- Jak: pomiar czy szacunek, narzędzie i granice.
- Ograniczenia: co pominięto, np. trenowanie lub urządzenia użytkowników.
Przydatnym wzorem jest specyfikacja Software Carbon Intensity organizacji Green Software Foundation: nie pozwala, by kompensacje lub certyfikaty energii odnawialnej obniżały wynik.
Częste błędy
- Przedstawianie poprawy wydajności na zapytanie jako spadku łącznych emisji, podczas gdy użycie rośnie.
- Nazywanie usługi „neutralną węglowo” z powodu kompensacji.
- Przytaczanie danych dostawcy bez zaznaczenia, że pochodzą od niego.
Przykłady z omówieniem: zob. uczciwe deklaracje ekologiczne.
Źródła
- Green Claims Code: making environmental claims, Competition and Markets Authority (2021)
- Directive (EU) 2024/825 on empowering consumers for the green transition, EUR-Lex (2024)
- Guides for the Use of Environmental Marketing Claims (16 CFR Part 260), US Federal Trade Commission (eCFR) (2012)
- Software Carbon Intensity specification, Green Software Foundation (2024)
Powiązane
Uczciwe deklaracje ekologiczne dotyczące AI
Jak uniknąć greenwashingu w sprawie AI: co wolno deklarować, a czego nie, efekt odbicia, uczciwe raportowanie oraz przepisy Wielkiej Brytanii, UE i USA.
Jak rozpoznać greenwashing w marketingu AI?
Sygnały ostrzegawcze greenwashingu w AI, od ogólnikowych etykiet „zrównoważona AI” po neutralność opartą na kompensacji, i pytania, które warto zadać.
Jak ustalić punkt odniesienia, aby udowodnić oszczędność energii w AI?
Jak wykazać rzeczywistą oszczędność energii w AI: pomiar przed zmianą przy tej samej konfiguracji, powtórzenia, wynik na jednostkę pracy i kontrola jakości.
Jak uwzględnić emisje z AI w raporcie zrównoważonego rozwoju?
Gdzie AI mieści się w raportowaniu zakresu 2 i 3, jak ją oszacować przy skąpych danych od dostawców i jak opisać metodę i niepewność.