W skrócie
Należy zachować ostrożność wobec określeń takich jak „zielona”, „zrównoważona” czy „neutralna pod względem emisji AI”, za którymi nie stoją liczby, metody i granice, oraz wobec deklaracji opartych na kompensacji emisji (offsetach) lub rocznych certyfikatach energii odnawialnej. Uczciwe deklaracje mówią, co zmierzono, względem jakiego punktu odniesienia i co pominięto; w UE ogólnikowe deklaracje środowiskowe, których nie da się udowodnić, są zakazane.
Kroki
- Zapytać, co dokładnie zmierzono i co obejmuje podana wartość.
- Sprawdzić, czy deklarowana oszczędność dotyczy pojedynczego zadania, czy całości.
- Poszukać punktu odniesienia, z którym porównuje się deklarację.
- Ostrożnie traktować deklaracje „neutralności węglowej” oparte na kompensacji lub certyfikatach.
- Sprawdzić, czy wartość pochodzi z deklaracji samej firmy, czy została niezależnie zweryfikowana.
Greenwashing to ekologiczna deklaracja, której nie da się sprawdzić. W miarę jak zużycie energii przez AI przyciąga uwagę, coraz więcej produktów reklamuje się jako „wydajne”, „zrównoważone” czy „green AI”. Niektóre takie są; sprawdzianem jest to, czy deklaracji towarzyszą dowody.
Jakie są sygnały ostrzegawcze?
- Ogólnikowe etykiety. „Ekologiczna AI” czy „zrównoważona inteligencja” bez żadnych liczb.
- Neutralność dzięki kompensacji. „Neutralność węglowa”, bo kupiono jednostki kompensacyjne, a nie dlatego, że emisje spadły. Specyfikacja Software Carbon Intensity Green Software Foundation nie pozwala, by kompensacje lub certyfikaty energii odnawialnej obniżały wskaźnik emisji oprogramowania.
- Wydajność przedstawiana jako redukcja. „O 50% mniej energii na zapytanie” nic nie mówi o łącznym zużyciu, które wciąż może rosnąć. Luccioni, Strubell i Crawford argumentują, że wzrost wydajności AI może zostać zniwelowany przez rosnące użycie, czyli efekt odbicia.
- Brak granic. Wartość na prompt, która uwzględnia tylko układy scalone, wygląda lepiej niż taka, która obejmuje chłodzenie i bezczynne maszyny.
- Wybiórcze porównania ze starym lub wyjątkowo niewydajnym punktem odniesienia.
Co mówi prawo?
W UE przepisy zostały zaostrzone. Dyrektywa (UE) 2024/825 zakazuje kierowania do konsumentów ogólnikowych deklaracji środowiskowych, których nie da się udowodnić. Inne kraje mają własne przepisy o ochronie konsumentów dotyczące wprowadzających w błąd deklaracji; warto sprawdzić wytyczne krajowego regulatora.
Jakie pytania zadać?
- Co zmierzono, a co pominięto?
- Na jaką jednostkę: na zapytanie, na użytkownika, na rok?
- W porównaniu z jakim punktem odniesienia?
- Kto to zmierzył i czy da się to sprawdzić?
Częste błędy
- Założenie, że deklaracja korzystania z energii odnawialnej czyni ekologicznym każde użycie usługi.
- Utożsamianie „AI for good” z „green AI”. Użycie AI do celu klimatycznego nie sprawia, że sama AI ma niewielki wpływ na środowisko.
Jeśli to Państwo formułują deklaracje, zob. jak formułować uczciwe deklaracje o zielonej AI oraz pełny przewodnik uczciwe deklaracje ekologiczne.
Źródła
- Directive (EU) 2024/825 on empowering consumers for the green transition, European Union (2024)
- Software Carbon Intensity specification, Green Software Foundation (2024)
- From efficiency gains to rebound effects: the problem of Jevons' paradox in AI's polarized environmental debate, Luccioni, Strubell and Crawford, ACM FAccT (2025)
Powiązane
Uczciwe deklaracje ekologiczne dotyczące AI
Jak uniknąć greenwashingu w sprawie AI: co wolno deklarować, a czego nie, efekt odbicia, uczciwe raportowanie oraz przepisy Wielkiej Brytanii, UE i USA.
Jak sprawdzić, czy narzędzie AI jest ekologiczne?
Na co zwracać uwagę, oceniając deklaracje środowiskowe narzędzia AI: publikowane dane o energii, metody, mniejsze modele, hosting i niezależne oceny.
Jak składać uczciwe deklaracje o ekologiczności naszej AI?
Jak opisywać wpływ AI na środowisko bez greenwashingu: konkretne, zmierzone i porównywalne deklaracje z punktem odniesienia, metodą i ograniczeniami.
Jak sprawdzić twierdzenie o zużyciu energii przez AI?
Sześć pytań, by sprawdzić twierdzenie o energii, wodzie lub emisjach AI: na co, kto to mówi, co obejmuje, jak stare, w porównaniu z czym, łącznie czy na użycie.