W skrócie
Zielona AI to korzystanie ze sztucznej inteligencji tak, żeby marnować jak najmniej energii, wody i sprzętu, i używanie jej tylko wtedy, gdy naprawdę pomaga. Za każdym razem, gdy o coś pytasz chatbota AI, pracę wykonują komputery w dużym budynku daleko stąd, a to zużywa prąd. Kilka dobrych nawyków wystarczy, żeby coś zmienić.
Najważniejsze punkty
- Chatboty AI działają na komputerach w budynkach zwanych centrami danych, a nie tylko w twoim telefonie.
- Jedno pytanie zużywa odrobinę energii, ale miliardy pytań każdego dnia składają się na bardzo dużo.
- Tworzenie obrazków i filmów za pomocą AI zużywa znacznie więcej energii niż krótkie odpowiedzi tekstowe.
- Dobre nawyki: zapytaj jasno i raz, poproś o krótką odpowiedź i wybierz prostsze narzędzie, jeśli wystarczy.
Czym jest zielona AI?
Zielona AI to korzystanie z AI bez marnowania energii, wody i sprzętu, i tylko wtedy, gdy naprawdę pomaga. Nie chodzi o to, żeby nigdy nie używać AI. Chodzi o to, żeby używać jej dobrze.
AI, czyli sztuczna inteligencja, to programy komputerowe, które potrafią robić rzeczy wyglądające na mądre, na przykład odpowiadać na pytania, rozpoznawać twarze albo tworzyć obrazki. Chatboty, o których pewnie słyszałeś lub słyszałaś, to jeden z rodzajów AI, nazywany generatywną AI, bo generuje (tworzy) nowy tekst, obrazy lub dźwięki.
Dlaczego AI zużywa energię?
Bo „myślenie” odbywa się na potężnych komputerach, a komputery potrzebują prądu. Kiedy wpisujesz pytanie do chatbota, twój telefon albo laptop wysyła je daleko, do budynku zwanego centrum danych.
Centrum danych to ogromny budynek wypełniony komputerami. Komputery się nagrzewają, więc trzeba je chłodzić, a to zużywa jeszcze więcej prądu i często wodę. Potem odpowiedź wraca do ciebie.
Ile energii zużywa jedno pytanie? Niewiele. Google podaje, że typowe pytanie tekstowe do jego chatbota Gemini zużywa 0,24 watogodziny. OpenAI podaje, że typowe pytanie do ChatGPT zużywa około 0,34 watogodziny, tyle co energooszczędna żarówka włączona na kilka minut. Ale każdego dnia zadaje się miliardy pytań, a według Międzynarodowej Agencji Energetycznej wszystkie centra danych na świecie razem zużywają około 1,5% światowej energii elektrycznej. Ten udział szybko rośnie.
Czy AI zużywa też wodę?
Tak, trochę na każde pytanie i bardzo dużo w sumie. Wiele centrów danych używa wody do chłodzenia komputerów. Google podaje, że typowe pytanie tekstowe do Gemini zużywa około 0,26 mililitra, czyli mniej więcej pięć kropli. Brzmi to jak drobiazg, ale niektóre centra danych powstają w miejscach, w których już brakuje wody, więc to, gdzie się je buduje, ma znaczenie.
„Chmura” brzmi lekko i puszyście, ale tak naprawdę to budynki, kable i komputery stojące na ziemi, które zużywają prawdziwy prąd, wodę i teren.
Dlaczego niektóre zadania AI zużywają więcej energii niż inne?
Większe zadania wymagają więcej obliczeń. AI czyta i pisze małymi kawałkami tekstu, które nazywają się tokenami. Token to często część słowa, w języku angielskim około czterech liter. Długa odpowiedź ma więcej tokenów, więc wymaga więcej pracy.
Obrazki i filmy wymagają dużo więcej pracy niż słowa. W jednym badaniu najmniej efektywna z badanych AI do tworzenia obrazków zużywała na każdy obrazek około połowy energii potrzebnej do naładowania telefonu.
Jakie dobre nawyki możesz mieć?
Większość nawyków, które oszczędzają energię, daje też lepsze odpowiedzi. Oto sześć do wypróbowania.
- Zapytaj siebie: czy potrzebuję do tego AI? Żeby szybko sprawdzić fakt, wyszukiwarka albo książka mogą być szybsze. Do rachunków użyj kalkulatora.
- Zapytaj jasno, raz. Powiedz dokładnie, czego chcesz. Jedno dobre pytanie jest lepsze niż pięć niejasnych.
- Poproś o krótką odpowiedź, gdy krótka wystarczy. Badanie przygotowane dla UNESCO wykazało, że krótsze pytania i odpowiedzi mogą zmniejszyć zużycie energii o ponad połowę.
- Zastanów się, zanim stworzysz obrazki lub filmy. Czy naprawdę potrzebujesz 20 wersji?
- Nie używaj AI tylko po to, żeby zabić czas. Całowieczorne pogawędki z chatbotem dla zabawy też się sumują.
- Sprawdź odpowiedź. AI może się mylić. Jeśli musisz pytać w kółko, marnujesz energię i czas.
I zawsze przestrzegaj zasad swojej szkoły dotyczących korzystania z AI oraz ograniczeń wiekowych ustalonych przez same aplikacje.
Czy AI może też pomagać planecie?
Tak. AI służy do prognozowania pogody, wykrywania wycieków w rurach wodociągowych, planowania, gdzie postawić farmy wiatrowe, i badania dzikiej przyrody. Międzynarodowa Agencja Energetyczna podaje, że AI może pomóc ograniczyć emisje w wielu branżach, ale ostrzega też, że AI „nie jest cudownym lekiem”.
Najważniejsze pytanie nie brzmi więc: „czy AI jest dobra, czy zła?”. Brzmi: „czy używamy AI do właściwych rzeczy i we właściwy sposób?”. O to właśnie chodzi w zielonej AI.
Jak dowiedzieć się więcej?
Jest jeszcze mnóstwo do odkrycia, a do rozwiązania tych problemów potrzeba ludzi.
- Sprawdzaj nieznane słowa w słowniczku.
- Przeczytaj naszą stronę dla wszystkich o mądrym korzystaniu z AI w domu.
- Zapytaj o to nauczyciela informatyki, przyrody lub geografii. Może wypróbuje jeden z naszych pomysłów na lekcje.
- Jeśli lubisz komputery, matematykę, nauki przyrodnicze albo środowisko, możesz później studiować zielone obliczenia. Na liście kursów zobaczysz, co oferują uczelnie.
Co dalej
- W tym tygodniu wypróbuj jeden dobry nawyk z powyższej listy.
- Następnym razem, gdy użyjesz AI, zapytaj siebie: czy to właściwe narzędzie?
- Opowiedz koleżance, koledze albo komuś z rodziny o jednej rzeczy, której się dowiedziałeś lub dowiedziałaś o zużyciu energii przez AI.
- Sprawdź w słowniczku trzy nowe słowa.
Najczęściej zadawane pytania
Czy korzystanie z AI szkodzi planecie?
Ma swój koszt, bo komputery, na których działa AI, zużywają prąd, wodę i materiały. Jedno pytanie to niewielki koszt, ale gdy mnóstwo ludzi zadaje mnóstwo pytań, to się sumuje. Mądre korzystanie z AI pozwala ten koszt ograniczyć.
Czy używanie AI do zadań domowych jest złe?
Najpierw sprawdź zasady swojej szkoły. Jeśli AI jest dozwolona, używaj jej, żeby pomagała ci się uczyć, a nie żeby odrabiała pracę za ciebie, i zastanów się, czy książka, strona internetowa albo nauczyciel nie byliby lepsi.
Jaką pracę mógłbym lub mogłabym wykonywać w zielonej AI?
Zajmują się tym informatycy, matematycy, inżynierowie, specjaliści od nauk o środowisku i eksperci od polityki publicznej. Nauka informatyki, matematyki, przedmiotów przyrodniczych lub geografii to dobry początek.
Źródła
- Measuring the environmental impact of delivering AI at Google scale, Google (arXiv:2508.15734) (2025)
- The Gentle Singularity, Sam Altman (OpenAI) (2025)
- Energy and AI, International Energy Agency (2025)
- Power hungry processing: watts driving the cost of AI deployment?, Luccioni, Jernite and Strubell (arXiv:2311.16863) (2024)
- What are tokens and how to count them?, OpenAI Help Center (2025)
- AI large language models: new report shows small changes can reduce energy use by 90%, UNESCO (2025)
Powiązane
Zielona AI dla szkół
Dlaczego koszt energetyczny, wodny i węglowy AI pasuje do lekcji informatyki, przyrody, geografii i WOS – z przewodnikami dla nauczycieli i uczniów.
Zielona AI: przewodnik prostym językiem dla wszystkich
Ile naprawdę energii i wody kosztuje korzystanie z AI, które codzienne nawyki mają znaczenie, jak oceniać deklaracje i jak zabrać głos.
Czym jest zielona AI?
Prosta definicja zielonej AI: AI dla środowiska i bardziej zielona AI, efektywność i wystarczalność oraz ślad w energii, emisjach, wodzie i materiałach.