# Czym jest zielona AI?

> Prosta definicja zielonej AI: AI dla środowiska i bardziej zielona AI, efektywność i wystarczalność oraz ślad w energii, emisjach, wodzie i materiałach.

Source: https://greenai.guide/pl/artykuly/czym-jest-zielona-ai/  
Updated: 2026-11-19

## W skrócie

Zielona AI oznacza korzystanie ze sztucznej inteligencji w taki sposób, aby jej koszt środowiskowy pozostawał proporcjonalny do wartości, jaką przynosi. Obejmuje dwie idee: wykorzystanie AI na rzecz środowiska („AI dla środowiska”, ang. AI for green) i zmniejszanie śladu samej AI („bardziej zielona AI”, ang. greener AI), oraz dwie drogi do celu: efektywność (wykonywanie każdego zadania mniejszym nakładem) i wystarczalność (sufficiency, czyli wykonywanie tylko tych zadań, które są tego warte).

## Najważniejsze punkty

- „AI dla środowiska” wykorzystuje AI do realizacji celów środowiskowych; „bardziej zielona AI” zmniejsza ślad samej AI. Zielona AI potrzebuje obu.
- Ślad AI to nie tylko energia elektryczna. Obejmuje emisje dwutlenku węgla, wodę do chłodzenia i wytwarzania energii oraz materiały i odpady związane ze sprzętem.
- Efektywność obniża koszt każdego zadania; wystarczalność pyta, czy zadanie w ogóle wymaga AI albo aż tak dużego modelu.
- Zielona AI to nie „brak AI”. Chodzi o dobre korzystanie z AI, mierzenie jej kosztów i dobór właściwego narzędzia do zadania.
- Ponieważ „AI” obejmuje wszystko, od małych klasyfikatorów po czołowe chatboty, każda deklaracja dotycząca zielonej AI powinna mówić, o jaki rodzaj AI chodzi.

Określenie „zielona AI” bywa używane w kilku różnych znaczeniach, co utrudnia rozmowę na ten temat. Ten artykuł
przedstawia główne idee i terminy używane w całym serwisie, tak aby kolejne strony mogły się na nich opierać.

## Co oznacza zielona AI? {#what-does-green-ai-mean}

**Zielona AI oznacza korzystanie ze sztucznej inteligencji (AI) w taki sposób, aby jej koszt środowiskowy pozostawał
proporcjonalny do wartości, jaką przynosi.** Chodzi o dobre korzystanie z AI, a nie o rezygnację z niej.

Termin spopularyzowali Schwartz, Dodge, Smith i Etzioni w artykule z 2020 roku w *Communications of the ACM*.
Przeciwstawili w nim „czerwoną AI” (Red AI), czyli badania kupujące niewielkie przyrosty dokładności za cenę coraz
większej ilości obliczeń, „zielonej AI” (Green AI), która raportuje i nagradza efektywność obok dokładności. Ich
artykuł nawiązywał do badania Strubell, Ganesha i McCalluma z 2019 roku, które pokazało, ile energii i emisji może
wiązać się z opracowaniem dużego modelu językowego.

Od tamtej pory znaczenie terminu się poszerzyło. Dziś zielona AI obejmuje zwykle cały cykl życia systemu AI: sprzęt,
na którym działa, centrum danych, model, otaczające go oprogramowanie i sposób, w jaki ludzie z niego korzystają.

## Czym różni się „AI dla środowiska” od „bardziej zielonej AI”? {#what-is-the-difference-between-ai-for-green-and-greener-ai}

**„AI dla środowiska” (AI for green) wykorzystuje AI do realizacji celów środowiskowych; „bardziej zielona AI”
(greener AI) zmniejsza ślad samej AI.** Zielona AI potrzebuje obu, a te dwa podejścia mogą ciągnąć w przeciwne
strony.

| | AI dla środowiska | Bardziej zielona AI |
|---|---|---|
| Cel | Wykorzystać AI do ograniczenia emisji lub ochrony przyrody w innych obszarach | Ograniczyć energię, emisje, wodę i materiały zużywane przez AI |
| Przykłady | Prognozowanie produkcji energii odnawialnej, zarządzanie sieciami elektroenergetycznymi, wykrywanie wycieków, modelowanie klimatu | Mniejsze modele, efektywny kod, czystsza energia, dłuższe życie sprzętu |
| Ryzyko | Deklarowane korzyści, których nikt nigdy nie mierzy | Oszczędności przejadane przez większe użycie (efekt odbicia, rebound effect) |

Raport Międzynarodowej Agencji Energetycznej (International Energy Agency) *Energy and AI* z 2025 roku obejmuje obie
strony: stwierdza, że szersze stosowanie istniejących zastosowań AI mogłoby ograniczyć emisje w energetyce i
przemyśle, ale ostrzega, że zapotrzebowanie samej AI na energię elektryczną szybko rośnie, a efekt netto zależy od
sposobu wdrażania AI.

Uczestnicy brytyjskiego sandpitu (intensywnych warsztatów badawczych, na których naukowcy i przemysł wspólnie
wypracowują pomysły na projekty) poświęconego zielonej AI w 2026 roku, czyli matematycy, informatycy i
przedstawiciele przemysłu, ujęli zieloną AI w ten sam dwustronny sposób, wskazując, że matematyka może przyczynić się
do obu: lepszych metod rozwiązywania problemów środowiskowych i oszczędniejszych metod dla AI.

## Czym są efektywność i wystarczalność? {#what-are-efficiency-and-sufficiency}

**Efektywność to wykonywanie każdego zadania mniejszym nakładem; wystarczalność (sufficiency) to wykonywanie tylko
tych zadań, które są tego warte.**

- **Efektywność** pyta: jak ten model, prompt (polecenie) czy centrum danych może zużyć mniej energii przy tym
  samym wyniku? Przykłady to przycinanie (pruning) i kwantyzacja modeli, lepsze chipy i efektywniejsze chłodzenie.
- **Wystarczalność** pyta: czy to zadanie w ogóle wymaga AI albo aż tak dużego modelu? Kalkulator, zapytanie do bazy
  danych czy klasyczna metoda numeryczna są często tańsze i bardziej niezawodne niż duży model językowy.

Sama efektywność może przynieść odwrotny skutek, bo z tańszej AI korzysta się więcej. To efekt odbicia (rebound
effect), opisany w tekście [efektywność to nie wystarczalność](/pl/artykuly/efektywnosc-to-nie-wystarczalnosc-efekt-odbicia-w-ai/).

## Co obejmuje ślad środowiskowy AI? {#what-does-ai-s-environmental-footprint-include}

**Cztery rzeczy: energię, emisje, wodę i materiały.** Większość publicznej dyskusji dotyczy tylko dwóch pierwszych.

### Energia {#energy}

AI działa na energii elektrycznej, głównie w centrach danych. Międzynarodowa Agencja Energetyczna szacuje, że centra
danych zużyły w 2024 roku około 415 TWh, czyli około 1,5% światowej energii elektrycznej, i spodziewa się, że do 2030
roku zużycie to wzrośnie ponad dwukrotnie, do około 945 TWh, a najważniejszym czynnikiem będzie AI. Zob.
[dlaczego zielona AI ma znaczenie właśnie teraz](/pl/artykuly/dlaczego-zielona-ai-ma-znaczenie-wlasnie-teraz/).

Energia jest zużywana w dwóch fazach:

- **Trenowanie**, czyli duży, jednorazowy koszt zbudowania modelu.
- **Inferencja (wnioskowanie)**, czyli koszt każdego użycia modelu. W przypadku powszechnie używanych modeli to się
  sumuje: Google podał w 2022 roku, że inferencja odpowiadała za około trzy piąte zużycia energii przez jego uczenie
  maszynowe, a trenowanie za dwie piąte.

### Emisje {#carbon}

Ślad węglowy zależy od tego, ile energii się zużywa, **oraz** od tego, jak czysta jest energia elektryczna. To samo
zadanie może powodować wielokrotnie większe emisje w sieci opartej głównie na węglu niż w sieci zdominowanej przez
energię wiatrową, wodną lub jądrową. Ślad obejmuje też **emisje wbudowane**, czyli ślad węglowy produkcji chipów,
serwerów i budynków. Wu i współpracownicy z Meta podali w 2022 roku, że emisje wbudowane stanowiły około 30% śladu
uczenia maszynowego Meta na dużą skalę, i dowodzili, że stają się one dominującym źródłem w miarę, jak energia
zużywana w eksploatacji staje się czystsza.

### Woda {#water}

Centra danych zużywają wodę do chłodzenia, a elektrownie zużywają wodę do wytwarzania energii elektrycznej. Li, Yang,
Islam i Ren wykazali w 2023 roku, że ten „ukryty ślad wodny” AI jest znaczny i bardzo zależy od lokalizacji i pory
dnia. Pomiar Google z 2025 roku dla asystenta Gemini wskazał, że mediana tekstowego promptu zużywa około 0,26
mililitra wody, obok 0,24 watogodziny energii.

### Materiały {#materials}

Sprzęt AI wymaga metali i minerałów i jest szybko wymieniany. Wang i współpracownicy oszacowali w 2024 roku, że duże
modele językowe mogą łącznie wygenerować w latach 2020–2030 od 1,2 do 5,0 mln ton odpadów elektronicznych, zależnie od
tempa wzrostu ich użycia, a ponowne użycie i recykling mogłyby to znacząco ograniczyć. Ogranicza to również dłuższe
użytkowanie sprzętu i tworzenie oprogramowania, które dobrze działa na starszych urządzeniach.

## Dlaczego ma znaczenie, o jaką „AI” chodzi? {#why-does-it-matter-which-ai-we-mean}

**Ponieważ „AI” obejmuje systemy, których ślady różnią się o wiele rzędów wielkości.** Mały model sortujący e-maile,
system prognozowania pogody i czołowy chatbot to wszystko „AI”.

W codziennym użyciu „AI” oznacza dziś głównie generatywną AI: chatboty oraz generatory obrazów i wideo. Duża część
obaw o zużycie energii przez AI dotyczy właśnie tych dużych modeli. Jednak większość uczenia maszynowego w przemyśle
i nauce jest mniejsza i bardziej wyspecjalizowana. Dobra deklaracja dotycząca zielonej AI mówi, o jaki rodzaj AI
chodzi i w jakich granicach liczone są jej koszty. Zob. [pomiar to wąskie gardło](/pl/artykuly/pomiar-to-waskie-gardlo-zielonej-ai/).

## Czy zielona AI to to samo co „brak AI”? {#is-green-ai-the-same-as-no-ai}

**Nie.** Rezygnacja z AI bywa najbardziej zielonym wyborem i zielona AI obejmuje tę możliwość. Jednak zielona AI
dotyczy przede wszystkim odpowiedzialnego korzystania z AI: mierzenia jej kosztów, doboru właściwego modelu do
zadania i zwiększania jego efektywności.

Niektórzy wolą inne określenia. „Zrównoważona AI” często obejmuje oprócz zrównoważenia środowiskowego także
społeczne i ekonomiczne. Inni proponują opisywać cel jako unikanie *marnotrawnych* obliczeń, co trudniej zbyć jako
coś jedynie szlachetnego. Ten serwis używa terminu „zielona AI” w odniesieniu do strony środowiskowej i precyzuje,
jakiego zasobu (energii, emisji, wody czy materiałów) dotyczy dana deklaracja.

## Co dalej {#what-to-do-next}

- Skalę zapotrzebowania AI na energię przedstawia tekst [dlaczego zielona AI ma znaczenie właśnie teraz](/pl/artykuly/dlaczego-zielona-ai-ma-znaczenie-wlasnie-teraz/).
- Najważniejsze terminy wyjaśnia [słowniczek](/pl/slowniczek/).
- Przewodniki dla poszczególnych grup: [biznes](/pl/poradniki/zielona-ai-dla-biznesu/), [naukowcy](/pl/poradniki/zielona-ai-dla-naukowcow/),
  [organizacje charytatywne](/pl/poradniki/zielona-ai-dla-organizacji-charytatywnych/) i [ogół społeczeństwa](/pl/poradniki/zielona-ai-przewodnik-prostym-jezykiem-dla-wszystkich/).
- Na początek warto sięgnąć po praktyczny przewodnik [efektywne korzystanie z AI](/pl/dobre-praktyki/efektywne-korzystanie-z-ai-codzienne-nawyki/).
- Dla nauczycieli: sekcja [Dla szkół](/pl/szkoly/).

## Najczęściej zadawane pytania

### Czym w prostych słowach jest zielona AI?

Zielona AI to sztuczna inteligencja projektowana, budowana i używana tak, aby jej koszt środowiskowy, w energii, emisjach, wodzie i materiałach, był tak niski, jak to rozsądnie możliwe w stosunku do wartości, jaką przynosi.

### Kto ukuł termin zielona AI?

Termin spopularyzowali Schwartz, Dodge, Smith i Etzioni w artykule opublikowanym w 2020 roku w Communications of the ACM, w którym przeciwstawili „czerwoną AI” (Red AI), czyli badania kupujące dokładność za cenę coraz większej ilości obliczeń, „zielonej AI” (Green AI), która traktuje efektywność jako kryterium oceny obok dokładności.

### Czy zielona AI to to samo co zrównoważona AI?

Terminy te nakładają się i często używa się ich zamiennie. „Zrównoważona AI” bywa rozumiana szerzej, tak aby obejmowała oprócz wpływu na środowisko także zrównoważenie społeczne i ekonomiczne.

### Czy zielona AI oznacza korzystanie z mniejszej ilości AI?

Czasami. Korzystanie z AI tylko tam, gdzie wnosi wartość, jest częścią zielonej AI, ale jest nią także zwiększanie efektywności używanej AI i wykorzystywanie AI do ograniczania emisji w innych obszarach.

## Źródła

- [Green AI](https://doi.org/10.1145/3381831), Schwartz, Dodge, Smith and Etzioni, Communications of the ACM (2020)
- [Energy and policy considerations for deep learning in NLP](https://arxiv.org/abs/1906.02243), Strubell, Ganesh and McCallum, ACL (2019)
- [Energy and AI](https://www.iea.org/reports/energy-and-ai), International Energy Agency (2025)
- [Measuring the environmental impact of delivering AI at Google Scale](https://arxiv.org/abs/2508.15734), Elsworth et al., Google (2025)
- [Making AI less thirsty: uncovering and addressing the secret water footprint of AI models](https://arxiv.org/abs/2304.03271), Li, Yang, Islam and Ren (2023)
- [E-waste challenges of generative artificial intelligence](https://doi.org/10.1038/s43588-024-00712-6), Wang et al., Nature Computational Science (2024)
- [Sustainable AI: environmental implications, challenges and opportunities](https://proceedings.mlsys.org/paper_files/paper/2022/hash/462211f67c7d858f663355eff93b745e-Abstract.html), Wu et al., MLSys (2022)
- [Good news about the carbon footprint of machine learning training](https://research.google/blog/good-news-about-the-carbon-footprint-of-machine-learning-training/), Google Research (Patterson) (2022)
