# Groene AI voor scholen

> Waarom de energie-, water- en CO2-kosten van AI thuishoren in lessen informatica, natuurwetenschappen, aardrijkskunde en burgerschap, met gidsen voor leraren en leerlingen.

Source: https://greenai.guide/nl/scholen/  
Updated: 2026-11-19

## In het kort

Bij groene AI gaat het erom de voordelen van kunstmatige intelligentie te benutten met zo weinig mogelijk energie, water en hardware, en AI alleen te gebruiken waar het het juiste hulpmiddel is. Het geeft scholen een echt, actueel onderwerp dat informatica, natuurwetenschappen, aardrijkskunde en burgerschap verbindt, en het helpt leerlingen bedachtzame gebruikers van AI te worden in plaats van passieve.

## Kernpunten

- Het Internationaal Energieagentschap schat dat datacenters in 2024 ongeveer 415 TWh stroom gebruikten, zo'n 1,5% van het wereldtotaal, en verwacht dat dit tegen 2030 meer dan verdubbelt.
- Eén tekstprompt aan een AI kost weinig energie, maar miljarden prompts per dag tellen op. Daardoor is AI een goed onderwerp om schaal en schatten te oefenen.
- Groene AI heeft twee helften: efficiëntie (hetzelfde doen met minder) en suffiëntie (vragen of AI überhaupt nodig is).
- Het onderwerp past in bestaande vakken: hoe computers werken, energie en vermogen, natuurlijke hulpbronnen en ruimtegebruik, en verantwoord burgerschap.
- Scholen kunnen het goede voorbeeld geven met hun eigen AI-beleid, niet alleen erover lesgeven.

## Wat is groene AI, in één zin? {#what-is-green-ai-in-a-sentence}

Groene AI betekent de voordelen van kunstmatige intelligentie benutten met zo weinig mogelijk energie, water en hardware,
en AI alleen gebruiken waar het het juiste hulpmiddel voor de klus is. Het gaat niet om AI verbieden. Het gaat erom het
goed te gebruiken.

Het heeft twee helften, en leerlingen kunnen ze allebei begrijpen:

- **Efficiëntie:** dezelfde taak doen met minder. Een kleiner [model](/nl/woordenlijst/#model), een korter antwoord of een
  beter geformuleerde vraag kunnen allemaal de energie verminderen die een taak vraagt.
- **Suffiëntie:** vragen of u AI überhaupt nodig hebt. Een rekenmachine, een zoekmachine, een schoolboek of een vriend
  is soms de betere keuze.

Een Britse sandpit (een verkennende werksessie) over groene AI in 2026, met wiskundigen, informatici en het bedrijfsleven,
besteedde een groot deel van de eerste dag aan de vraag wat "groene AI" zou moeten betekenen. De conclusie was dat
efficiëntie en suffiëntie even belangrijk zijn, en dat verantwoord gebruik beter overkomt dan "gebruik geen AI". Dat is
ook in de klas een bruikbare houding. Een uitgebreidere uitleg vindt u in [Wat is groene AI?](/nl/artikelen/wat-is-groene-ai/).

## Waarom hoort groene AI thuis op school? {#why-does-green-ai-belong-in-schools}

Omdat leerlingen AI al gebruiken, en omdat het onderwerp vaardigheden aanleert die scholen belangrijk vinden: schatten,
bewijs, systeemdenken en verantwoorde keuzes. Het is ook een van de weinige plekken waar informatica, natuurkunde en
sociale geografie samenkomen in één actueel verhaal.

De schaal is echt. Het Internationaal Energieagentschap (IEA) schat dat datacenters in 2024 ongeveer 415 TWh stroom
gebruikten, zo'n 1,5% van het wereldtotaal, en verwacht dat dit tegen 2030 meer dan verdubbelt tot ongeveer 945 TWh,
iets meer dan Japan nu verbruikt. Het IEA noemt AI de belangrijkste aanjager van die groei.

Tegelijk is één prompt klein. Google meldde in 2025 dat zijn mediane tekstprompt aan Gemini 0,24 Wh energie gebruikte.
Dat contrast tussen piepkleine individuele handelingen en zeer grote totalen is precies het soort redeneren over schaal
dat leerlingen moeilijk vinden en dat leraren willen oefenen.

## Waar past het in het leerplan? {#where-does-it-fit-in-the-curriculum}

Groene AI is in de meeste landen geen vak op zich, en dat hoeft ook niet. Het geeft bestaande onderwerpen een fris
voorbeeld uit de echte wereld. De tabel hieronder gebruikt het nationale curriculum van Engeland als voorbeeld; de meeste
nationale leerplannen hebben vergelijkbare onderdelen.

| Vak | Bestaande inhoud die het ondersteunt (voorbeeld Engeland) | Invalshoek groene AI |
|---|---|---|
| Informatica | Hardware- en softwarecomponenten; hoe instructies worden opgeslagen en uitgevoerd; netwerken; hoe data worden weergegeven; technologie veilig, respectvol en verantwoord gebruiken | Wat een model en een [token](/nl/woordenlijst/#token) zijn; waarom grotere modellen meer rekenkracht vragen; waarom het netwerk en datacenters ertoe doen |
| Natuurwetenschappen | Energie, vermogen in watt en kilowatt, energie in kilowattuur, brandstofgebruik en kosten thuis | De energie van AI-gebruik schatten; die vergelijken met alledaagse apparaten |
| Aardrijkskunde | Economische activiteit en het gebruik van natuurlijke hulpbronnen; hoe menselijke en fysische processen op elkaar inwerken; kaarten, GIS en data gebruiken | Waar datacenters worden gebouwd en waarom: stroom, water, koeling, grond en lokale gemeenschappen |
| Burgerschap, persoonlijke vorming en levensbeschouwing | Rechten en plichten, democratie, ethiek | Wie beslist hoe AI wordt gebruikt; eerlijkheid; eerlijke milieuclaims |
| Wiskunde | Schatten, verhoudingen, eenheden, data interpreteren | Fermi-schattingen, ordes van grootte, beweringen controleren |

Twee internationale kaders zijn het kennen waard. Het AI-competentiekader voor leerlingen van UNESCO uit 2024 behandelt
de ethiek van AI naast de werking ervan. De Europese Commissie en de OESO publiceerden in 2025 een conceptversie ter
beoordeling van een kader voor AI-geletterdheid in het basis- en voortgezet onderwijs. Geen van beide is een leerplan
groene AI, maar beide laten ruimte om de milieukosten van AI te behandelen als deel van verantwoord AI-gebruik.

## Wat staat er in deze rubriek? {#what-is-in-this-section}

Deze rubriek heeft drie pagina's, elk voor een andere lezer.

- **[Een gids voor leraren](/nl/scholen/groene-ai-een-gids-voor-leraren/):** de achtergrond in gewone taal, feiten die veilig zijn voor de klas
  met hun bronnen, veelvoorkomende misvattingen en punten voor een AI-beleid op school.
- **[Ideeën voor lessen en activiteiten](/nl/scholen/ideeen-voor-lessen-en-activiteiten-over-groene-ai/):** praktische activiteiten voor ongeveer 9 tot 18 jaar,
  van tokens uitleggen met papier tot in kaart brengen waar datacenters zouden moeten komen. Geen enkele vraagt
  betaalde tools.
- **[Groene AI voor leerlingen](/nl/scholen/groene-ai-voor-leerlingen/):** een korte, vriendelijke pagina die leerlingen van ongeveer 11
  tot 16 jaar zelf kunnen lezen, met slimme gewoonten en waar ze meer te weten komen.

## Hoe kan een school doen wat ze onderwijst? {#how-can-a-school-practise-what-it-teaches}

Door dezelfde manier van denken toe te passen op haar eigen AI-gebruik. Een school die leerlingen leert te vragen "is AI
het juiste hulpmiddel?", kan diezelfde vraag stellen over haar eigen systemen, en leerlingen merken het als die twee
overeenkomen.

Praktische stappen zijn onder meer: afspreken wanneer personeel en leerlingen AI wel en niet moeten gebruiken, de voorkeur
geven aan tools die informatie over hun energiegebruik publiceren, en automatische AI-functies vermijden waar niemand om
heeft gevraagd. De richtlijnen van het Engelse ministerie van Onderwijs (Department for Education) over generatieve AI in
het onderwijs vragen scholen ook om persoonsgegevens te beschermen, de leeftijdsgrenzen van AI-tools te volgen en het
professionele oordeel van leraren centraal te houden. De [gids voor leraren](/nl/scholen/groene-ai-een-gids-voor-leraren/) heeft een uitgebreidere
checklist, en de pagina over [groen AI-beleid](/nl/goede-praktijk/zo-schrijft-u-een-beleid-voor-groene-ai/) gaat over organisaties in het algemeen.

## Waar kunnen leerlingen daarna terecht? {#where-can-pupils-go-next}

Leerlingen die de smaak te pakken krijgen, kunnen verder gaan. Groene informatica en duurzame AI zijn groeiende gebieden
van studie en werk, die informatica, wiskunde, techniek, milieuwetenschap en beleid verbinden.

De [opleidingengids](/nl/cursussen/) somt universitaire opleidingen en modules over groene en duurzame informatica op, en de
[promotieplaatsen](/nl/promotieplaatsen/) laten zien waar onderzoek in het vakgebied plaatsvindt. Oudere leerlingen die nadenken over
hun studiekeuze, kunnen aan beide iets hebben.

## Wat nu? {#what-to-do-next}

- Lees de [gids voor leraren](/nl/scholen/groene-ai-een-gids-voor-leraren/) voor achtergrond en feiten die u met vertrouwen kunt gebruiken.
- Kies één activiteit uit de [lesideeën](/nl/scholen/ideeen-voor-lessen-en-activiteiten-over-groene-ai/) om dit trimester te proberen; de activiteit met
  papieren tokens duurt 30 minuten en vraagt geen technologie.
- Deel de [leerlingenpagina](/nl/scholen/groene-ai-voor-leerlingen/) met een klas of zet haar op de elektronische leeromgeving van uw school.
- Kijk of het AI-beleid van uw school iets zegt over het kiezen van efficiënte tools en AI alleen gebruiken waar het helpt.
- Bekijk de [opleidingengids](/nl/cursussen/) samen met oudere leerlingen die interesse hebben in informatica of het milieu.

## Veelgestelde vragen

### Staat groene AI in het leerplan?

Niet bij naam in het nationale curriculum van Engeland, maar het past bij bestaande inhoud: hoe computersystemen en netwerken werken en verantwoord technologiegebruik bij informatica, energie en vermogen bij natuurwetenschappen, en het gebruik van natuurlijke hulpbronnen bij aardrijkskunde. In de leerplannen van de meeste andere landen zitten vergelijkbare onderdelen.

### Voor welke leeftijd is groene AI geschikt?

De basisideeën (computers hebben stroom nodig, grotere klussen vragen meer stroom en het loont om te vragen of een hulpmiddel nodig is voordat het wordt gebruikt) werken vanaf ongeveer 9 jaar. Energie schatten, locaties van datacenters vergelijken en over beleid debatteren passen bij leerlingen in het voortgezet of secundair onderwijs.

### Moeten leerlingen AI-tools gebruiken om over groene AI te leren?

Nee. De meeste activiteiten op deze site gebruiken papier, gepubliceerde cijfers en gesprekken. Waar een tool wordt gebruikt, is die gratis en kan de leraar hem demonstreren. Zo worden ook de leeftijdsgrenzen gerespecteerd die veel AI-tools stellen.

### Is lesgeven over groene AI hetzelfde als leerlingen zeggen dat ze geen AI mogen gebruiken?

Nee. Het doel is leerlingen te helpen AI goed te gebruiken: het juiste hulpmiddel kiezen, duidelijke vragen stellen en verzoeken niet onnodig herhalen. Dat is een vaardigheid die ze nodig hebben, wat ze later ook gaan doen.

## Bronnen

- [Energy and AI](https://www.iea.org/reports/energy-and-ai), International Energy Agency (2025)
- [Measuring the environmental impact of delivering AI at Google scale](https://arxiv.org/abs/2508.15734), Google (arXiv:2508.15734) (2025)
- [National curriculum in England: computing programmes of study](https://www.gov.uk/government/publications/national-curriculum-in-england-computing-programmes-of-study), Department for Education (2013)
- [National curriculum in England: geography programmes of study](https://www.gov.uk/government/publications/national-curriculum-in-england-geography-programmes-of-study), Department for Education (2013)
- [National curriculum in England: science programmes of study](https://www.gov.uk/government/publications/national-curriculum-in-england-science-programmes-of-study), Department for Education (2013)
- [Generative artificial intelligence (AI) in education](https://www.gov.uk/government/publications/generative-artificial-intelligence-in-education), Department for Education (2025)
- [AI competency framework for students](https://www.unesco.org/en/articles/ai-competency-framework-students), UNESCO (2024)
- [Empowering learners for the age of AI: an AI literacy framework for primary and secondary education (review draft)](https://ailiteracyframework.org/), European Commission and OECD (2025)
