# Ideeën voor lessen en activiteiten over groene AI

> Negen goedkope activiteiten over groene AI voor 9 tot 18 jaar: energie schatten, papieren tokens, datacenters plaatsen, debatten en een reboundspel. Geen betaalde tools.

Source: https://greenai.guide/nl/scholen/ideeen-voor-lessen-en-activiteiten-over-groene-ai/  
Updated: 2026-11-19

## In het kort

Deze negen activiteiten behandelen de energie- en milieukant van AI met papier, gepubliceerde cijfers en gesprekken, voor leerlingen van ongeveer 9 tot 18 jaar. Elke activiteit heeft een leeftijdsgroep, een duur, leerdoelen en materialen, en geen enkele vraagt betaalde software of accounts voor leerlingen op AI-tools.

## Kernpunten

- Elke activiteit werkt zonder dat leerlingen zelf AI-tools gebruiken. Zo worden de leeftijdsgrenzen gerespecteerd die veel tools stellen.
- De schattingsactiviteiten gebruiken gepubliceerde cijfers per prompt van Google en OpenAI, met vermelding van de bron.
- De activiteiten passen bij bestaande inhoud van informatica, natuurwetenschappen, aardrijkskunde, wiskunde en burgerschap, zonder extra lestijd in het leerplan.
- De koppelingen met het leerplan zijn indicatief: controleer ze aan de hand van uw eigen nationale of regionale leerplan.

## Hoe gebruik ik deze ideeën? {#how-should-i-use-these-ideas}

Kies er één, pas de duur aan uw klas aan en vermeld bij elk cijfer de bron en het jaar. Achtergrond bij elke activiteit
staat in de [gids voor leraren](/nl/scholen/groene-ai-een-gids-voor-leraren/), en begrippen worden uitgelegd in de [woordenlijst](/nl/woordenlijst/).
Geen enkele activiteit vraagt dat leerlingen accounts op AI-tools hebben.

De koppelingen met het leerplan gebruiken Engeland als voorbeeld (KS2 is 7–11 jaar, KS3 11–14, KS4 14–16). Ze zijn
indicatief, geen officiële koppelingen; de meeste landen hebben vergelijkbare onderdelen over computersystemen, energie,
natuurlijke hulpbronnen en verantwoord technologiegebruik.

## Ideeën voor activiteiten {#activity-ideas}

### 1. Hoeveel energie gebruikt onze klas aan AI? {#1-how-much-energy-does-our-class-use-on-ai}

**Leeftijd:** 11–16 · **Duur:** 50 minuten · **Koppelingen:** KS3 natuurwetenschappen (energie, vermogen, kWh,
energiekosten thuis); wiskunde (schatten, eenheden); informatica (impact van technologie)

**Leerdoelen:** omrekenen tussen Wh en kWh; een Fermi-schatting maken en onderbouwen; uitleggen waarom kleine
hoeveelheden optellen.

**Materialen:** papier, rekenmachines, de gepubliceerde cijfers hieronder.

**Werkwijze:** leerlingen schatten hoeveel tekstprompts aan AI de klas per week maakt (anoniem handen opsteken werkt).
Met Googles 0,24 Wh voor een mediane tekstprompt aan Gemini en OpenAI's 0,34 Wh voor een gemiddelde vraag aan ChatGPT
berekenen ze een bandbreedte. Bijvoorbeeld: 30 leerlingen × 10 prompts × 0,24–0,34 Wh geeft ongeveer 72–102 Wh per week.
Schaal daarna op naar de hele school, het land en de wereld, en vergelijk met apparaten waarvan het vermogen op het
etiket staat. Sluit af met een gesprek over wat de cijfers weglaten: afbeeldingen, video, training en de apparaten zelf.

### 2. Tokens uitgelegd met papier {#2-tokens-explained-with-paper}

**Leeftijd:** 9–14 · **Duur:** 30 minuten · **Koppelingen:** KS2 en KS3 informatica (hoe data worden weergegeven)

**Leerdoelen:** uitleggen wat een [token](/nl/woordenlijst/#token) is; uitleggen waarom langere tekst meer rekenwerk betekent.

**Materialen:** afgedrukte zinnen, scharen, een stopwatch.

**Werkwijze:** leerlingen knippen zinnen in stukjes ongeveer zo groot als tokens. De vuistregel van OpenAI is dat een
token ongeveer vier tekens is, of driekwart van een Engels woord, dus lange woorden worden gesplitst. Een "model" (één
leerling) moet elk stukje lezen voordat het één nieuw woord toevoegt, op tijd. Een twee keer zo lange zin is twee keer
zoveel werk. Oudere leerlingen kunnen op de projector een gratis online demonstratie van een tokenizer proberen en zien
dat ongewone woorden en sommige talen in meer stukjes worden gesplitst.

### 3. Is AI het juiste hulpmiddel? {#3-is-ai-the-right-tool}

**Leeftijd:** 11–18 · **Duur:** 40–60 minuten · **Koppelingen:** KS3 en KS4 informatica (verantwoord gebruik); burgerschap

**Leerdoelen:** voordelen en kosten van een technologie afwegen; met bewijs argumenteren;
[suffiëntie](/nl/woordenlijst/#sufficiency) begrijpen.

**Materialen:** taakkaarten (bijvoorbeeld: een spelling controleren, een verjaardagsgedicht schrijven, de hoofdstad van
Peru opzoeken, een rapport van 40 pagina's samenvatten, huidkanker opsporen op beelden, 25 versies van een logo maken).

**Werkwijze:** in groepjes sorteren leerlingen de kaarten in "AI is het beste hulpmiddel", "iets eenvoudigers werkt" en
"dat hangt ervan af", en verdedigen daarna één keuze voor de klas. Bespreek wat "frivool" betekent en wie dat mag
bepalen.

### 4. Waar moet een datacenter komen? {#4-where-should-a-data-centre-go}

**Leeftijd:** 11–16 · **Duur:** 60 minuten · **Koppelingen:** KS3 aardrijkskunde (economische activiteit en natuurlijke
hulpbronnen; wisselwerking tussen mens en natuur; kaarten en GIS)

**Leerdoelen:** factoren bij keuzes over locaties herkennen; afwegingen maken; kaarten en data gebruiken.

**Materialen:** afgedrukte of gratis online kaarten met hernieuwbare opwekking, rivieren, temperatuur, netaansluitingen
en steden.

**Werkwijze:** leerlingen vormen een planningscommissie die kiest tussen drie verzonnen locaties: koel en winderig maar
afgelegen; bij een stad met waterschaarste; naast een zonnepark in een warme regio. Geef elke locatie een score voor
stroom, koeling, water, grond, banen en lokale impact. Gebruik Ierland als echt voorbeeld: datacenters gebruikten in
2024 22% van de gemeten elektriciteit van het land, tegen 5% in 2015 (Central Statistics Office).

### 5. Het efficiëntie- en reboundspel {#5-the-efficiency-and-rebound-game}

**Leeftijd:** 11–18 · **Duur:** 40 minuten · **Koppelingen:** KS4 informatica (impact van technologie); economie; wiskunde

**Leerdoelen:** het [reboundeffect](/nl/woordenlijst/#rebound-effect) en de
[Jevonsparadox](/nl/woordenlijst/#jevons-paradox) uitleggen.

**Materialen:** fiches of speelstukken, een eenvoudig spelregelblad.

**Werkwijze:** elk team heeft een vast "energiebudget" aan fiches. Elke ronde wordt AI twee keer zo efficiënt (een taak
kost half zoveel fiches), maar teams kiezen daarna hoeveel taken ze uitvoeren. Noteer elke ronde het totale
energiegebruik. Meestal zien leerlingen het totaal stijgen. Leg de link met de econoom William Stanley Jevons, die in
1865 betoogde dat efficiëntere stoommachines het kolenverbruik zouden doen stijgen in plaats van dalen. Vraag: welke
regels zouden het totale gebruik laag houden?

### 6. Tekst, afbeelding of video? {#6-text-image-or-video}

**Leeftijd:** 13–18 · **Duur:** 40 minuten · **Koppelingen:** KS3 natuurwetenschappen (energie); informatica

**Leerdoelen:** de energie van verschillende AI-taken vergelijken; een onderzoekscijfer kritisch lezen.

**Materialen:** de cijfers hieronder, afgedrukt.

**Werkwijze:** deel één onderzoeksresultaat: in een onderzoek uit 2024 kostte het maken van 1.000 afbeeldingen met het
minst efficiënte geteste model 11,49 kWh, evenveel als 522 keer een smartphone opladen, terwijl het meest efficiënte
tekstmodel voor 1.000 runs zoveel gebruikte als 9% van één oplaadbeurt (Luccioni, Jernite en Strubell). Leerlingen
bespreken waarom afbeeldingen meer kosten, wat "meest" en "minst efficiënt" betekenen en hoe zij een eerlijke test
zouden opzetten.

### 7. Ontwerp een label voor groene AI {#7-design-a-green-ai-label}

**Leeftijd:** 9–16 · **Duur:** 50 minuten · **Koppelingen:** ontwerpen en techniek; informatica; burgerschap

**Leerdoelen:** [energielabels](/nl/woordenlijst/#energy-label) begrijpen; bepalen welke informatie nuttig en eerlijk is.

**Materialen:** voorbeelden van energielabels van apparaten en voedseletiketten, papier, pennen.

**Werkwijze:** leerlingen ontwerpen een label dat naast een AI-antwoord of -app staat. Wat moet erop: energie, water,
CO2, waar het is berekend? Hoe voorkom je dat bedrijven misleidende claims maken
([greenwashing](/nl/woordenlijst/#greenwashing))? Oudere leerlingen kunnen [energielabels voor AI](/nl/artikelen/energielabels-en-benchmarks-voor-ai/) lezen.

### 8. Promptgolf {#8-prompt-golf}

**Leeftijd:** 13–18 · **Duur:** 30 minuten · **Koppelingen:** informatica; taal (beknopt schrijven)

**Leerdoelen:** duidelijke, specifieke instructies schrijven; beknoptheid koppelen aan efficiëntie.

**Materialen:** papier; eventueel één AI-demonstratie door de leraar.

**Werkwijze:** leerlingen herschrijven lange, vage verzoeken tot de kortste prompt die nog precies oplevert wat nodig
is (voor wie, hoe lang, welke vorm). Tel de woorden en schat daarna de tokens. De leraar kan de beste twee live testen.
Bespreek waarom één duidelijke prompt beter is dan vijf pogingen.

### 9. Debat: moet een land zijn eigen groene AI bouwen? {#9-debate-should-a-country-build-its-own-green-ai}

**Leeftijd:** 15–18 · **Duur:** 60 minuten · **Koppelingen:** burgerschap; politiek; informatica

**Leerdoelen:** argumenten opbouwen over technologiebeleid; soevereiniteit, kosten, energie en eerlijkheid afwegen.

**Materialen:** een korte briefing, zoals het artikel [soevereine AI en duurzaamheid](/nl/artikelen/soevereine-ai-en-duurzaamheid/).

**Werkwijze:** de stelling is "Wij zouden een nationale AI-dienst in publieke handen bouwen die draait op hernieuwbare
energie". Teams zetten gelijke toegang en controle over data af tegen kosten, energie, infrastructuur en politieke
risico's. Over deze vraag werd gedebatteerd tijdens een Britse sandpit (een verkennende werksessie) over groene AI in
2026, met wiskundigen, informatici en het bedrijfsleven. De meningen waren verdeeld, wat er een goede open vraag van maakt.

## Hoe kan ik het geleerde toetsen? {#how-can-i-assess-learning}

Korte schriftelijke antwoorden werken goed: "Leg uit waarom één prompt weinig energie kost, maar AI als geheel veel" of
"Noem één manier om AI-gebruik efficiënter te maken en één manier om het suffiënter te maken". Let op redeneringen over
schaal en op beide helften van groene AI.

## Wat nu? {#what-to-do-next}

- Probeer dit trimester activiteit 2 of 3; geen van beide vraagt technologie.
- Deel [Groene AI voor leerlingen](/nl/scholen/groene-ai-voor-leerlingen/) als voorbereidende lectuur of huiswerk.
- Controleer feiten en misvattingen in de [gids voor leraren](/nl/scholen/groene-ai-een-gids-voor-leraren/) voor de les.
- Zet de [woordenlijst](/nl/woordenlijst/) op het bord voor de kernbegrippen.
- Laat ons via de [contactpagina](/nl/contact/) weten hoe een activiteit verliep, zodat we deze ideeën kunnen verbeteren.

## Veelgestelde vragen

### Zijn er computers nodig voor deze lessen?

Voor de meeste niet. Een paar gebruiken eventueel een gratis webpagina, zoals een demonstratie van een tokenizer of een online kaart, die de leraar op een projector kan tonen.

### Met welke activiteit begin ik het best?

Papieren tokens (activiteit 2) is de snelste: 30 minuten, geen technologie, en ze legt uit waarom langere prompts en antwoorden meer rekenwerk vragen. Is AI het juiste hulpmiddel? (activiteit 3) werkt goed als vervolg.

### Zijn deze activiteiten gekoppeld aan het nationale leerplan?

Ze ondersteunen bestaande inhoud in de programma's voor informatica, natuurwetenschappen en aardrijkskunde in Engeland en vergelijkbare onderdelen elders, maar het zijn geen officiële lesmaterialen en ze zijn niet gekoppeld aan een examenprogramma.

## Bronnen

- [Measuring the environmental impact of delivering AI at Google scale](https://arxiv.org/abs/2508.15734), Google (arXiv:2508.15734) (2025)
- [The Gentle Singularity](https://blog.samaltman.com/the-gentle-singularity), Sam Altman (OpenAI) (2025)
- [What are tokens and how to count them?](https://help.openai.com/en/articles/4936856-what-are-tokens-and-how-to-count-them), OpenAI Help Center (2025)
- [Energy and AI](https://www.iea.org/reports/energy-and-ai), International Energy Agency (2025)
- [Data centres metered electricity consumption 2024](https://www.cso.ie/en/releasesandpublications/ep/p-dcmec/datacentresmeteredelectricityconsumption2024/keyfindings/), Central Statistics Office, Ireland (2025)
- [Power hungry processing: watts driving the cost of AI deployment?](https://arxiv.org/abs/2311.16863), Luccioni, Jernite and Strubell (arXiv:2311.16863) (2024)
- [The coal question (1865), summary and extracts](https://energyhistory.yale.edu/w-stanley-jevons-the-coal-question-1865/), Yale University, Energy History (1865)
- [National curriculum in England: computing programmes of study](https://www.gov.uk/government/publications/national-curriculum-in-england-computing-programmes-of-study), Department for Education (2013)
- [National curriculum in England: geography programmes of study](https://www.gov.uk/government/publications/national-curriculum-in-england-geography-programmes-of-study), Department for Education (2013)
- [National curriculum in England: science programmes of study](https://www.gov.uk/government/publications/national-curriculum-in-england-science-programmes-of-study), Department for Education (2013)
