# Groene AI: een gids voor leraren

> Achtergrond in gewone taal over de energie-, water- en CO2-kosten van AI, feiten met bronnen voor de klas, beleidspunten en veelvoorkomende misvattingen.

Source: https://greenai.guide/nl/scholen/groene-ai-een-gids-voor-leraren/  
Updated: 2026-11-19

## In het kort

AI draait op computers in datacenters die stroom, water en hardware gebruiken. Elk verzoek heeft dus kleine milieukosten die optellen over miljarden gebruikers. Leraren hebben geen technische expertise nodig om dit goed te onderwijzen: een paar betrouwbare feiten, het verschil tussen efficiëntie en suffiëntie, en goede gewoonten die u in de klas voordoet, brengen u al een heel eind.

## Kernpunten

- Training bouwt een model één keer op; inferentie is elke keer dat iemand het gebruikt. Bij populaire tools blijft de energie van het gebruik optellen zolang het model in gebruik is.
- Google meldt 0,24 Wh voor zijn mediane tekstprompt aan Gemini en OpenAI ongeveer 0,34 Wh voor een gemiddelde vraag aan ChatGPT; beide zijn bedrijfscijfers, op verschillende manieren gemeten.
- Afbeeldingen genereren kost veel meer energie dan korte tekst genereren, en algemene modellen gebruiken meer dan taakspecifieke.
- Kortere prompts, kortere antwoorden en kleinere modellen kunnen het energiegebruik flink verlagen, volgens een rapport van UNESCO en UCL uit 2025.
- Een AI-beleid op school kan efficiëntie en suffiëntie behandelen naast gegevensbescherming, leeftijdsgrenzen en toetsing.

## Wat moeten leraren eerst weten? {#what-do-teachers-need-to-know-first}

Drie ideeën dragen het grootste deel van het onderwerp: AI draait op fysieke computers die stroom, water en materialen
gebruiken; kleine kosten per verzoek tellen op over miljarden verzoeken; en zowel dingen efficiënter doen als minder
onnodige dingen doen helpt. Al het andere is detail dat u kunt opzoeken in de [woordenlijst](/nl/woordenlijst/).

## Hoe gebruikt AI energie? {#how-does-ai-use-energy}

AI gebruikt twee keer energie: één keer om een model te bouwen en opnieuw elke keer dat iemand het gebruikt. Beide
gebeuren in [datacenters](/nl/woordenlijst/#data-centre), gebouwen vol gespecialiseerde computers.

- **[Training](/nl/woordenlijst/#training)** is het eenmalige proces waarbij een model wordt gebouwd door het enorme
  hoeveelheden data te laten zien. Voor grote modellen kost dat maanden rekenwerk. De modelkaart van Meta voor zijn
  Llama 3.1-familie meldt bijvoorbeeld 39,3 miljoen GPU-uren training en 11.390 ton CO₂-equivalent volgens een
  locatiegebaseerde meting.
- **[Inferentie](/nl/woordenlijst/#inference)** is het gebruik van het getrainde model: elke vraag, elk antwoord, elke
  afbeelding. Elk gebruik is klein, maar een populaire tool wordt miljarden keren gebruikt, dus de energie voor het gebruik blijft groeien zolang het model in gebruik is.
- **Het gebouw rond de computers** gebruikt ook energie, vooral voor koeling. De sector meet dit met
  [PUE](/nl/woordenlijst/#pue).

Taalmodellen lezen en schrijven in [tokens](/nl/woordenlijst/#token), stukjes tekst die vaak delen van woorden zijn. De
vuistregel van OpenAI voor het Engels is dat één token ongeveer vier tekens is, of ongeveer driekwart van een woord.
Meer tokens erin en eruit betekent meer rekenwerk. Daarom kosten lange antwoorden meer dan korte.

## Welke feiten kan ik met vertrouwen in de klas gebruiken? {#what-facts-can-i-use-in-class-with-confidence}

Deze cijfers komen uit genoemde, openbare bronnen. Vermeld ze met de bron en het jaar, want de getallen veranderen snel.

| Feit | Bron |
|---|---|
| Datacenters gebruikten in 2024 ongeveer 415 TWh stroom, ongeveer 1,5% van het wereldwijde stroomverbruik | IEA, *Energy and AI*, 2025 |
| Verwacht wordt dat dit tegen 2030 meer dan verdubbelt tot ongeveer 945 TWh, iets meer dan Japan nu verbruikt | IEA, 2025 |
| Het stroomverbruik van datacenters groeit sinds 2017 met ongeveer 12% per jaar | IEA, 2025 |
| Googles mediane tekstprompt aan Gemini gebruikte 0,24 Wh en ongeveer 0,26 mL water (zo'n vijf druppels) | Google, 2025 |
| Google meldt dat de energie per mediane prompt in één jaar 33 keer kleiner werd | Google, 2025 |
| OpenAI zegt dat een gemiddelde vraag aan ChatGPT ongeveer 0,34 Wh gebruikt, zoveel als een oven die iets meer dan een seconde aanstaat | OpenAI, 2025 |
| In Ierland gebruikten datacenters in 2024 22% van alle gemeten elektriciteit, tegen 5% in 2015, meer dan alle stedelijke woningen samen | Central Statistics Office, Ierland, 2025 |
| 1.000 afbeeldingen genereren met het minst efficiënte geteste model kostte 11,49 kWh, evenveel als 522 keer een smartphone opladen | Luccioni, Jernite en Strubell, 2024 |
| Kortere prompts en antwoorden kunnen het energiegebruik met meer dan de helft verlagen; kleinere taakspecifieke modellen in tests met tot 90% | UNESCO en UCL, 2025 |

Twee kanttekeningen bij het gebruik. De cijfers van Google en OpenAI zijn eigen opgaven van de bedrijven, met
verschillende methoden, dus ze zijn niet zomaar met elkaar te vergelijken. En de cijfers per prompt gelden voor tekst;
afbeeldingen, video en "redeneer"-modi die veel stappen doordenken, gebruiken meer.

## Hoe kan ik AI op school verantwoord en efficiënt gebruiken? {#how-can-i-use-ai-in-school-responsibly-and-efficiently}

Gebruik AI waar het echt tijd bespaart of echt iets toevoegt, en gebruik het zo dat u zo weinig mogelijk verspilt. De
gewoonten die energie besparen, zijn grotendeels dezelfde die betere resultaten opleveren.

- **Vraag of AI het juiste hulpmiddel is.** Een werkblad dat u al hebt, een zoekopdracht of een rekenmachine kan het
  werk misschien doen. Dat is [suffiëntie](/nl/woordenlijst/#sufficiency).
- **Schrijf één duidelijke prompt in plaats van vijf vage.** Zeg voor wie de uitvoer is, hoe lang die moet zijn en welke
  vorm u nodig hebt.
- **Vraag om korte antwoorden** als kort genoeg is. Het rapport van UNESCO en UCL vond dat kortere prompts en antwoorden
  het energiegebruik met meer dan de helft kunnen verlagen.
- **Kies een kleiner of eenvoudiger hulpmiddel** voor eenvoudige taken, en vermijd het genereren van afbeeldingen of
  video tenzij het de les dient. Zie [het juiste model kiezen](/nl/goede-praktijk/kies-het-juiste-model-voor-de-taak/).
- **Hergebruik goede resultaten.** Bewaar prompts en materialen die werken en deel ze met collega's, in plaats van ze
  opnieuw te laten genereren.
- **Zet AI-functies uit die u niet gebruikt** in kantoor- en leersoftware, waar de instellingen dat toelaten.

De pagina [AI efficiënt gebruiken](/nl/goede-praktijk/ai-efficient-gebruiken-dagelijkse-gewoonten/) geeft meer details voor volwassenen.

## Wat moet een AI-beleid op school zeggen over groene AI? {#what-should-a-school-ai-policy-say-about-green-ai}

Een AI-beleid op school gaat meestal over veiligheid en welzijn, gegevensbescherming en toetsing. Een paar regels over
efficiëntie en suffiëntie toevoegen kost weinig en laat zien welke manier van denken u leerlingen wilt bijbrengen.

**Punten die de meeste schoolbeleidsplannen al nodig hebben** (de richtlijnen van het Engelse Department for Education,
bijgewerkt in 2025, behandelen ze; kijk naar het equivalent in uw eigen land):

- Voer geen persoonsgegevens van leerlingen of personeel in generatieve AI-tools in, tenzij de tool en het gebruik ervan
  zijn goedgekeurd en beveiligd.
- Volg de leeftijdsgrenzen die AI-tools stellen. De richtlijnen van UNESCO uit 2023 bespreken ook minimumleeftijden voor
  gebruik in de klas.
- Personeel blijft verantwoordelijk voor het controleren van door AI gemaakte inhoud op juistheid en geschiktheid.
- Stel duidelijke regels op voor AI bij huiswerk, werkstukken en examens, in lijn met uw exameninstanties.
- Sta niet toe dat origineel werk van leerlingen zonder toestemming wordt gebruikt om AI-modellen te trainen.

**Punten over groene AI om toe te voegen:**

- Gebruik AI waar het duidelijk het leren helpt of personeel tijd bespaart, niet standaard.
- Geef de voorkeur aan tools en leveranciers die informatie publiceren over energie, uitstoot en de locatie van hun
  datacenters. De pagina [duurzame inkoop van AI](/nl/goede-praktijk/duurzame-inkoop-van-ai/) noemt vragen die u kunt stellen.
- Zet niet schoolbreed AI-functies aan waar niemand om heeft gevraagd.
- Neem de milieukosten van AI op in de training van personeel en in de lessen digitale geletterdheid voor leerlingen.
- Herzie het beleid elk jaar, want zowel de tools als het bewijs veranderen snel.

## Wat begrijpen leerlingen vaak verkeerd? {#what-do-pupils-often-get-wrong}

Leerlingen, en volwassenen, schieten vaak heen en weer tussen "AI kost geen energie, het staat gewoon op mijn telefoon"
en "één prompt laat de oceaan koken". De waarheid ligt ertussen, en die kloof is een mooie kans om les te geven.

| Misvatting | Betere uitleg |
|---|---|
| "AI gebeurt op mijn telefoon, dus het gebruikt nauwelijks stroom." | De meeste chatbots draaien in verre datacenters. Je telefoon verstuurt het verzoek en toont het antwoord. |
| "Eén prompt kost bergen energie." | Een gewone tekstprompt kost een fractie van een wattuur. Het probleem is de schaal: miljarden per dag, plus afbeeldingen en video. |
| "Als het efficiënter wordt, is het probleem opgelost." | Goedkopere, snellere AI wordt meestal meer gebruikt, wat besparingen teniet kan doen. Dat is het [reboundeffect](/nl/woordenlijst/#rebound-effect). |
| "AI is alleen chatbots." | AI omvat ook spamfilters, aanbevelingssystemen, weersvoorspellingen en medische beeldvorming, vaak klein en efficiënt. |
| "Groene AI betekent geen AI gebruiken." | Groene AI betekent AI goed gebruiken: efficiënt, en waar het iets toevoegt. |
| "Datacenters draaien op stroom, dus er wordt geen water gebruikt." | Veel datacenters gebruiken water voor koeling, en sommige regio's hebben te weinig water. |
| "De cloud is schoon, want hij zit in de lucht." | "De cloud" bestaat uit gebouwen, kabels en computers op de grond, die echte stroom en echte grond gebruiken. |

Onderzoekers hebben ook laten zien dat efficiëntiewinst in de informatica vaak werd gevolgd door meer totaal gebruik in
plaats van minder (Freitag en collega's, 2021). Daarom is suffiëntie even belangrijk als efficiëntie, en daarom is het
artikel [efficiëntie is geen suffiëntie](/nl/artikelen/efficientie-is-geen-suffientie-het-reboundeffect-bij-ai/) de moeite waard.

## Wat nu? {#what-to-do-next}

- Probeer één activiteit uit de [lesideeën](/nl/scholen/ideeen-voor-lessen-en-activiteiten-over-groene-ai/): de activiteit met papieren tokens vraagt geen technologie.
- Deel [Groene AI voor leerlingen](/nl/scholen/groene-ai-voor-leerlingen/) met een klas.
- Zet de [woordenlijst](/nl/woordenlijst/) en de [veelgestelde vragen](/nl/veelgestelde-vragen/) bij uw favorieten voor snelle antwoorden op vragen
  van leerlingen.
- Breng de punten over groen AI-beleid hierboven in bij de volgende herziening van uw beleid.
- Kijk in de [opleidingengids](/nl/cursussen/) voor professionele ontwikkeling en voor leerlingen die nadenken over de
  universiteit.

## Veelgestelde vragen

### Hoeveel energie kost één AI-prompt?

Bedrijfscijfers voor een gewone tekstprompt liggen bij een fractie van een wattuur: Google meldt 0,24 Wh voor zijn mediane tekstprompt aan Gemini en OpenAI ongeveer 0,34 Wh voor een gemiddelde vraag aan ChatGPT. Langere antwoorden, afbeeldingen, video en modellen die veel redeneren gebruiken meer.

### Moeten leerlingen op school AI-chatbots gebruiken?

Dat beslist elke school zelf, binnen de nationale richtlijnen en de leeftijdsgrenzen die de tools zelf stellen. Het Engelse ministerie van Onderwijs (Department for Education) vraagt scholen die leeftijdsgrenzen te volgen, persoonsgegevens te beschermen en toezicht te houden op het gebruik door leerlingen.

### Moet ik informaticaleraar zijn om over groene AI les te geven?

Nee. De kernideeën gaan over energie, schaal en keuzes, en die kan elke leraar uitleggen. De woordenlijst op deze site legt de technische begrippen in gewone taal uit.

### Klopt het dat AI veel water gebruikt?

Datacenters gebruiken water, vooral voor koeling, en de hoeveelheid hangt sterk af van de locatie en de koelmethode. Google meldt ongeveer 0,26 mL voor zijn mediane tekstprompt aan Gemini, zo'n vijf druppels, maar de totalen over alle gebruikers en alle installaties zijn veel groter en worden minder goed gerapporteerd.

## Bronnen

- [Energy and AI](https://www.iea.org/reports/energy-and-ai), International Energy Agency (2025)
- [Measuring the environmental impact of delivering AI at Google scale](https://arxiv.org/abs/2508.15734), Google (arXiv:2508.15734) (2025)
- [The Gentle Singularity](https://blog.samaltman.com/the-gentle-singularity), Sam Altman (OpenAI) (2025)
- [Power hungry processing: watts driving the cost of AI deployment?](https://arxiv.org/abs/2311.16863), Luccioni, Jernite and Strubell (arXiv:2311.16863) (2024)
- [AI large language models: new report shows small changes can reduce energy use by 90%](https://www.unesco.org/en/articles/ai-large-language-models-new-report-shows-small-changes-can-reduce-energy-use-90), UNESCO (2025)
- [Llama 3.1 8B model card](https://huggingface.co/meta-llama/Llama-3.1-8B), Meta (Hugging Face) (2024)
- [What are tokens and how to count them?](https://help.openai.com/en/articles/4936856-what-are-tokens-and-how-to-count-them), OpenAI Help Center (2025)
- [Data centres metered electricity consumption 2024](https://www.cso.ie/en/releasesandpublications/ep/p-dcmec/datacentresmeteredelectricityconsumption2024/keyfindings/), Central Statistics Office, Ireland (2025)
- [Generative artificial intelligence (AI) in education](https://www.gov.uk/government/publications/generative-artificial-intelligence-in-education), Department for Education (2025)
- [Guidance for generative AI in education and research](https://www.unesco.org/en/articles/guidance-generative-ai-education-and-research), UNESCO (2023)
- [The real climate and transformative impact of ICT: a critique of estimates, trends, and regulations](https://doi.org/10.1016/j.patter.2021.100340), Freitag et al., Patterns (2021)
