# Waarom groene AI nu belangrijk is

> AI drijft de stroomvraag van datacenters snel op, belast stroomnetten en verhoogt kosten. De feiten over schaal, energie, kosten en beleid in 2026.

Source: https://greenai.guide/nl/artikelen/waarom-groene-ai-nu-belangrijk-is/  
Updated: 2026-11-19

## In het kort

Het stroomverbruik van datacenters groeit snel, en AI is de belangrijkste reden. Het Internationaal Energieagentschap verwacht dat het tussen 2024 en 2030 ongeveer verdubbelt, terwijl lokale stroomnetten op sommige plaatsen nu al onder druk staan. Energie bepaalt inmiddels hoe snel AI kan groeien. Efficiëntie is dus belangrijk voor kosten en capaciteit, en niet alleen voor het klimaat, en overheden beginnen meten en rapporteren verplicht te stellen.

## Kernpunten

- Het IEA schat dat datacenters in 2024 ongeveer 415 TWh verbruikten, zo'n 1,5% van de elektriciteit in de wereld, en verwacht rond 945–950 TWh in 2030.
- De groei is plaatselijk geconcentreerd: datacenters gebruikten in 2025 23% van de gemeten elektriciteit in Ierland en in 2023 4,4% van de elektriciteit in de VS.
- De energie per AI-prompt daalt snel, maar het gebruik groeit sneller.
- Stroom en netaansluitingen beperken nu de groei van AI, waardoor energie-efficiëntie zowel een commerciële als een milieuprioriteit is.
- Het beleid verschuift van vrijwillige toezeggingen naar rapportageplichten, vooral in de EU.

Een paar jaar geleden was de milieuvoetafdruk van AI een nichethema in het onderzoek. Nu is het een vraag voor
energieministers, netbeheerders en financieel directeuren. Dit artikel legt uit waarom, aan de hand van de meest
recente openbare cijfers.

## Hoe snel groeit de energievraag van AI? {#how-fast-is-ai-s-energy-demand-growing}

**Snel genoeg om de planning van elektriciteit op zijn kop te zetten.** Het Internationaal Energieagentschap (IEA)
schat dat datacenters in 2024 ongeveer 415 TWh elektriciteit verbruikten, zo'n 1,5% van het wereldwijde totaal, en
dat dit tegen 2030 meer dan verdubbelt tot ongeveer 945 TWh, met AI als belangrijkste aanjager.

De update van het IEA van april 2026 kwam voor 2025 uit op 485 TWh voor datacenters, 17% meer in één jaar, waarbij
het verbruik van datacenters die op AI zijn gericht met 50% steeg. Het IEA verwacht nog steeds ongeveer 950 TWh in
2030, zo'n 3% van de wereldwijde vraag naar elektriciteit.

Een terawattuur (TWh) is een miljard kilowattuur. Ter vergelijking: het IEA merkte op dat het cijfer voor 2030 iets
hoger ligt dan het totale huidige elektriciteitsverbruik van Japan.

## Waarom doen een paar procent ertoe? {#why-does-a-few-per-cent-matter}

**Omdat de vraag op een paar plaatsen is geconcentreerd, en snel komt.** Een wereldwijd gemiddelde verbergt heel
grote lokale effecten.

| Waar | Aandeel van datacenters in de elektriciteit | Bron |
|---|---|---|
| Ierland, 2025 | 23% van de gemeten elektriciteit | Central Statistics Office |
| Verenigde Staten, 2023 | 4,4% | Lawrence Berkeley National Laboratory |
| Verenigde Staten, 2028 (verwacht) | 6,7–12% | Lawrence Berkeley National Laboratory |

Een groot datacenter kan evenveel stroom nodig hebben als een stad, en heeft die binnen een paar jaar nodig, terwijl
de bouw van nieuwe centrales en hoogspanningslijnen veel langer duurt. Daarom zijn netaansluitingen, en niet chips,
nu vaak de beperkende factor voor nieuwe AI-capaciteit.

## Wordt elke prompt niet goedkoper? {#isn-t-each-prompt-getting-cheaper}

**Ja, maar het gebruik groeit sneller.** Aanbieders melden grote efficiëntiewinsten per prompt:

- Google meldde in 2025 dat zijn mediane tekstprompt in Gemini 0,24 wattuur energie en ongeveer 0,26 milliliter
  water gebruikte, en dat de energie per prompt in twaalf maanden 33 keer zo laag was geworden.
- De topman van OpenAI schreef in 2025 dat een gemiddelde ChatGPT-vraag ongeveer 0,34 wattuur gebruikte.

Dit zijn eigen opgaven, op verschillende manieren gemeten, en alleen voor tekstprompts. Ze omvatten niet het
genereren van afbeeldingen of video, lang redeneren of agents, die veel meer kunnen verbruiken. Zie
[meten is het knelpunt](/nl/artikelen/meten-is-het-knelpunt-voor-groene-ai/).

Intussen blijft het gebruik groeien. ChatGPT bereikte in februari 2026 900 miljoen wekelijks actieve gebruikers,
volgens cijfers die TechCrunch rapporteerde, en AI wordt standaard ingebouwd in zoekmachines, kantoorsoftware en
telefoons. Een klein getal vermenigvuldigd met een heel groot en groeiend getal is nog altijd een groot getal.
[Efficiëntie is geen suffiëntie](/nl/artikelen/efficientie-is-geen-suffientie-het-reboundeffect-bij-ai/) legt uit waarom dalende kosten per taak
het totale gebruik meestal doen toenemen.

## Wat gebeurt er met de uitstoot van techbedrijven? {#what-is-happening-to-tech-companies-emissions}

**Die stijgt, ondanks grote aankopen van hernieuwbare energie.** De grootste AI-aanbieders publiceren jaarlijkse
milieurapporten, en de recente laten de druk zien:

- Het milieufactsheet van Microsoft over 2026 meldt een totale uitstoot van ongeveer 20,3 miljoen ton
  CO₂-equivalent in zijn boekjaar 2025, tegen ongeveer 12,9 miljoen ton in 2020, het referentiejaar voor zijn
  klimaatdoelen.
- Het milieurapport van Google over 2026 laat zien dat de uitstoot blijft stijgen naarmate het stroomverbruik voor
  datacenters groeit.

Beide bedrijven behoren nog steeds tot de grootste kopers van hernieuwbare stroom ter wereld. Het probleem is dat de
vraag naar AI sneller groeit dan er schone stroom bij kan komen.

## Waarom is energie nu commercieel van belang? {#why-does-energy-now-matter-commercially}

**Omdat stroom de groei beperkt: energie-efficiëntie betekent meer AI uit dezelfde capaciteit, en lagere kosten.**
Als datacenters door stroom worden beperkt, wordt de bruikbare maatstaf van een systeem hoeveel werk het per watt
doet.

Dat verandert de argumenten voor groene AI. Organisaties die iets niet zouden kopen omdat het groen is, kopen het wel
omdat het goedkoper, sneller of betrouwbaarder is. Een nuttige manier om ernaar te kijken: kosten, snelheid,
kwaliteit en energie zijn grotendeels dezelfde eis. Zie de [gids voor bedrijven](/nl/gidsen/groene-ai-voor-bedrijven/).

## Hoe verandert het beleid? {#how-is-policy-changing}

**Van vrijwillige toezeggingen naar meten en rapporteren.** Enkele recente stappen:

- **Verenigde Naties.** In december 2025 nam de Milieuvergadering van de VN haar eerste resolutie aan over de
  ecologische duurzaamheid van AI-systemen. Die moedigt staten en andere belanghebbenden aan de milieueffecten van AI
  zo klein mogelijk te maken.
- **Europese Unie.** Datacenters met minstens 500 kW aan IT-vermogen moeten energie- en duurzaamheidsindicatoren
  rapporteren aan een gemeenschappelijk EU-systeem op grond van Gedelegeerde Verordening (EU) 2024/1364. Onder de
  AI-verordening (AI Act) moeten aanbieders van AI-modellen voor algemene doeleinden het bekende of geschatte
  energieverbruik van hun modellen documenteren (bijlage XI).
- **Verenigd Koninkrijk.** De bijlage met onderbouwing bij de UK Compute Roadmap schatte dat de uitstoot van
  AI-rekenkracht tussen 2025 en 2035 34–123 miljoen ton CO₂ zou kunnen bedragen, ongeveer 0,9–3,4% van de verwachte
  Britse uitstoot in die periode, zoals samengevat door GreenCode.

Tegelijk zien veel overheden AI als een kwestie van concurrentievermogen en veiligheid, en breiden ze de capaciteit
uit in plaats van die te beperken. Zie [soevereine AI en duurzaamheid](/nl/artikelen/soevereine-ai-en-duurzaamheid/) en
[beleid voor groene AI](/nl/goede-praktijk/zo-schrijft-u-een-beleid-voor-groene-ai/).

## Waarom nu handelen en niet later? {#why-act-now-rather-than-later}

**Omdat de infrastructuur die nu wordt gebouwd tientallen jaren meegaat, en gewoonten die nu ontstaan moeilijk te
veranderen zijn.** Datacenters, energiecentrales en softwareplatforms hebben allemaal een lange levensduur. Keuzes
over waar er wordt gebouwd, welke modellen standaard worden ingezet en wat er wordt gemeten, worden nu gemaakt.

Een Britse groene-AI-sandpit (een verkennende werksessie) uit 2026 met wiskundigen, informatici en mensen uit het
bedrijfsleven formuleerde de vraag als: hoe kunnen de wiskundige wetenschappen de energie- en grondstofbehoefte van
AI verminderen nu de vraag in de hele samenleving en industrie groeit? De nadruk op resultaat binnen maanden of een
paar jaar weerspiegelt dezelfde urgentie.

## Wat u nu kunt doen {#what-to-do-next}

- Zoek uit hoeveel AI uw organisatie gebruikt, en wat het kost: zie [het energieverbruik van AI meten](/nl/goede-praktijk/zo-meet-u-de-energie-en-co2-uitstoot-van-ai/).
- Kies aanbieders en regio's met schone stroom en gepubliceerde cijfers: zie [hosting en datacenters](/nl/goede-praktijk/hosting-en-datacenters-voor-groene-ai/).
- Gebruik het kleinste model dat het werk doet: zie [het juiste model kiezen](/nl/goede-praktijk/kies-het-juiste-model-voor-de-taak/).
- Neem energie en rapportage op in contracten: zie [duurzame inkoop van AI](/nl/goede-praktijk/duurzame-inkoop-van-ai/).
- Lees [wat is groene AI?](/nl/artikelen/wat-is-groene-ai/) voor de belangrijkste definities.

## Veelgestelde vragen

### Hoeveel elektriciteit gebruikt AI?

Er bestaat geen exact cijfer voor AI alleen. Het IEA schat dat alle datacenters samen in 2024 ongeveer 415 TWh verbruikten, zo'n 1,5% van de wereldwijde elektriciteit, met AI als snelst groeiend deel en als belangrijkste aanjager van de verwachte groei tot ongeveer 945 TWh in 2030.

### Hoeveel energie gebruikt één AI-prompt?

Volgens de eigen cijfers van aanbieders kost een gewone tekstprompt ongeveer een derde wattuur: Google meldde 0,24 Wh voor een mediane tekstprompt in Gemini en OpenAI 0,34 Wh voor een gemiddelde ChatGPT-vraag. Dit zijn eigen opgaven, met verschillende methoden, en zonder werk met afbeeldingen, video en agents.

### Lost schone energie de voetafdruk van AI op?

Het helpt, maar is op zichzelf niet genoeg. Schone stroom kost tijd om te bouwen, de vraag ernaar is in de hele economie hoog, en de groei van AI kan de sluiting van fossiele centrales uitstellen of hernieuwbare stroom opeisen die die centrales anders zou verdringen.

## Bronnen

- [Energy and AI](https://www.iea.org/reports/energy-and-ai/executive-summary), International Energy Agency (2025)
- [Key questions on energy and AI](https://www.iea.org/reports/key-questions-on-energy-and-ai/executive-summary), International Energy Agency (2026)
- [2024 United States Data Center Energy Usage Report](https://energyanalysis.lbl.gov/news/berkeley-lab-report-evaluates-increase-electricity-demand-data-centers), Lawrence Berkeley National Laboratory (2024)
- [Data centres metered electricity consumption 2025: key findings](https://www.cso.ie/en/releasesandpublications/ep/p-dcmec/datacentresmeteredelectricityconsumption2025/keyfindings/), Central Statistics Office, Ireland (2026)
- [Measuring the environmental impact of delivering AI at Google Scale](https://arxiv.org/abs/2508.15734), Elsworth et al., Google (2025)
- [The gentle singularity](https://blog.samaltman.com/the-gentle-singularity), Sam Altman (OpenAI) (2025)
- [ChatGPT reaches 900M weekly active users](https://techcrunch.com/2026/02/27/chatgpt-reaches-900m-weekly-active-users), TechCrunch (2026)
- [Google 2026 environmental report](https://sustainability.google/google-2026-environmental-report/), Google (2026)
- [2026 environmental data fact sheet](https://cdn-dynmedia-1.microsoft.com/is/content/microsoftcorp/microsoft/msc/documents/presentations/CSR/2026-Microsoft-Environmental-Data-Fact-Sheet-PDF.pdf), Microsoft (2026)
- [Resolution 7/9: Environmental sustainability of artificial intelligence systems](https://docs.un.org/en/UNEP/EA.7/Res.9), United Nations Environment Assembly (2025)
- [Commission Delegated Regulation (EU) 2024/1364 on the first phase of the establishment of a common Union rating scheme for data centres](https://eur-lex.europa.eu/eli/reg_del/2024/1364/oj), European Commission (2024)
- [Regulation (EU) 2024/1689 (AI Act), Annex XI](https://ai-act-service-desk.ec.europa.eu/en/ai-act/annex-11), European Union (2024)
- [UK Compute Roadmap: evidence annex](https://assets.publishing.service.gov.uk/media/69d8dae9d3e08b8871b66599/compute-evidence-annex-final.pdf), Department for Science, Innovation and Technology (2025)
- [Green AI is a mathematics problem as much as a hardware one](https://greencode.ai/news/mathematics-and-green-ai/), GreenCode (2026)
